CEMAL YÜKSEL YAZDI: 'TURİZMDE YAPISAL REFORMLARA NE ZAMAN GEÇİLECEK?'

Son günlerde turizmle ilgili üst üste benzer haberler görüyoruz.

Antalya, Dalaman, Bodrum ve İzmir hatlarına yönelik uçuş iptalleri, bazı hatların kapanması, pazarlardaki yavaşlama, tesislerin geç açma ya da açmama kararları artık bize bir şey söylüyor.

Ama biz yine benzer açıklamaların arkasına sığınıyoruz.

Savaş var.

Yakıt maliyetleri arttı.

Dünya ekonomisi zor durumda.

Talep daraldı.

Konjonktür değişti.

Şu oldu, bu oldu…

Elbette bunların hepsi turizmi etkiler. Ama artık şunu sormamız gerekiyor:

Biz her sorunu dış etkenlere bağlayarak ne zamana kadar asıl meseleleri konuşmaktan kaçacağız?

Sürekli bir bahanemiz var.

Peki yapısal reformlara ne zaman geçilecek?

Dünyadaki ekonomik krizin boyutunu yeterince doğru okuyamadık. Avrupa, Rusya ve Orta Doğu’daki alım gücünün değiştiğini, orta gelirli turistin tatil kararını artık çok daha dikkatli verdiğini, fiyat hassasiyetinin arttığını görmezden geldik.

Türkiye birçok pazar için pahalı bir destinasyon haline geldi. Ama yüksek katma değerli bir destinasyon olmak istiyorsanız bunu hangi değer önerisiyle, hangi ürün kalitesiyle, hangi pazar stratejisiyle ve hangi kapasite dengesiyle yöneteceğinizdir.

Asıl çelişki de burada başlıyor.

Bir tarafta “yüksek gelirli turist”, “kaliteli pazar”, “kişi başı harcama artsın” diyoruz.

Diğer tarafta kontrolsüz şekilde yatak kapasitesini artırmaya devam ediyoruz.

Arz talebin önüne geçerse, destinasyonu siz yönetmezsiniz; piyasa sizi yönetir. O zaman da boş yatağı doldurmak için daha uygun fiyatlı, daha hacimli ve daha düşük harcamalı pazarlara yönelmek zorunda kalırsınız. Ama görülüyor ki artık fiyatta yetmiyor.

Türkiye’de turizm uzun yıllar boyunca ağırlıklı olarak yatak kapasitesi artışı ve deniz-kumgüneş modeli üzerinden büyütüldü. Denizimiz, sahillerimiz ve tesis kalitemiz elbette çok kıymetli. Ama biz bu değerleri turizmin bir parçası olarak değil, neredeyse turizmin tamamı gibi konumlandırdık.

Turizmin 12 ay olduğunu da unuttuk.

Kongre ve toplantı turizmi, kültür, gastronomi, şehir turizmi, spor organizasyonları, sağlık, doğa, inanç turizmi, festival ve etkinlik ekonomisi doğru planlansa Türkiye sadece yazın değil, yılın 12 ayı talep üretebilen çok daha dengeli bir destinasyon olabilir.

Oysa turizm bir ekosistemdir.

Ulaşım var.

Acenta var.

Hava yolu var.

Destinasyon algısı var.

İnsan kaynağı var.

Fiyat dengesi var.

Ürün çeşitliliği var.

Turizmi tek bir halkaya yüklediğinizde, o halka zayıfladığı anda bütün sistemin dengesi bozulur.

Bugün yaklaşık 2 milyon yatağa ulaşmış bir kapasiteden bahsediyoruz. Hala yeni yatak yatırımlarını konuşuyoruz. Ama asıl soru şu: Bu kapasiteyi hangi pazara, hangi ürünle, hangi uçuş planlamasıyla, hangi fiyat politikasıyla, hangi sezon stratejisiyle ve hangi sürdürülebilir akılla dolduracağız?

Bunları özellikle son 5 yıldır anlatmaya çalıştığımızda çoğu zaman bizler “turizmi bilmiyoruz” olduk.

“Verileri yanlış okuyorsunuz” denildi.

“Sektör büyüyor” denildi.

“Talep var” denildi.

“Abartıyorsunuz” denildi.

Ama bugün bazı gerçekler kendini çok net gösteriyor.

Turizm sadece oda satmak değildir.

Turizm sadece tesis yapmak değildir.

Turizm sadece sezonu doldurmak değildir.

Turizm sadece gelen kişi sayısını artırmak hiç değildir.

Turizm; ülkenin değerlerini doğru paketlemek, doğru pazara doğru ürünle gitmek, yerel ekonomiyi zincire dahil etmek, acentayı sistemin dışına itmemek, hava yolu ile destinasyon planlamasını birlikte düşünmek ve 12 aya yayılan uzun vadeli bir akılla hareket etmektir.

Artık sorunları dış etkenlerin arkasına saklamadan, gerçekçi ve cesur şekilde konuşmamız gerekiyor.

Çünkü turizmin geleceği sadece daha fazla yatakta değil; doğru yönetilen arz-talepdengesinde, 12 aya yayılan ürün çeşitliliğinde, daha akıllı pazar analizlerinde ve sürdürülebilir bir turizm ekosisteminde yatıyor.

Saygılarımla,

Y.Cemal Yüksel / Transgoo Turizm.