HAKAN SAATÇİOĞLU: 'SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VİCDANDA BAŞLAR, CESUR KARARLARLA HAYAT BULUR'

Antalya’nın yalnızca Türkiye’nin değil, tüm dünyanın gözünün çevrildiği çok önemli bir organizasyona imza attığını vurgulayan Saatçıoğlu, 9–20 Kasım tarihleri arasında düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’ni tüm kamuoyu gibi büyük bir heyecan ve umutla takip ettiklerini ifade etti.

İşte POYD Başkanı Hakan Saatçioğlu’nun COP31’in turizm sektörü ve geleceğimiz açısından taşıdığı öneme dikkat çektiği o yazısı:

"Antalya, bugünlerde yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın da gözünün çevrildiği çok önemli bir buluşmaya ev sahipliği yapıyor. 9–20 Kasım tarihleri arasında düzenlenen COP31 İklim Zirvesi'ni hepimiz büyük bir heyecan ve umutla takip ediyoruz.

Dünyanın geleceğini ilgilendiren iklim değişikliği, sürdürülebilirlik, doğal kaynakların korunması ve israfın önlenmesi konularında alınacak kararları merakla bekliyoruz.

Temennim, bu önemli zirvenin yalnızca iyi niyet açıklamalarıyla, hedeflerle ve güzel konuşmalarla sınırlı kalmaması uygulanabilir, ölçülebilir, gerektiğinde yaptırımları olan ve geleceğimize gerçekten yön verecek somut kararlarla sonuçlanmasıdır.

Neden bu kararlar, yıllar sonra dünyada "Antalya Kararları" olarak anılmasın.

Ancak bunun için bir şeye ihtiyacımız var, cesarete …

Sürdürülebilirlik konusunda artık kimsenin kimsenin ayağına basmaktan korkmaması gerektiğine inanıyorum. Çünkü herkesi memnun etmeye çalışarak dünyanın geleceğini koruyamayız. Bazı alışkanlıkları değiştirmek, bazı ezberleri bozmak ve belki de hepimizin biraz konfor alanından çıkması gerekiyor.

Unutmayalım ki gerçek sürdürülebilirlik, kimseyi rahatsız etmeyen kararlarla değil, gerektiğinde alışkanlıklarımızı değiştiren cesur adımlarla mümkündür.

Sürdürülebilirlik  artık bir tercih değil, zorunluluktur

Sürdürülebilirliği gerçekten hayatımıza mı geçiriyoruz, yoksa zaman zaman sertifikalar, raporlar ve güzel sunumlarla mı sınırlı tutuyoruz.

Bir otelin sürdürülebilirlik başarısı yalnızca duvarındaki sertifikayla değil, mutfağındaki israf, kullandığı su, tükettiği enerji ve misafirlerinde oluşturduğu farkındalıkla ölçülmelidir. Ölçmediğimizi yönetemeyiz, yönetemediğimizi de iyileştiremeyiz.

Yeni nesil bize bir şey söylüyor

Z kuşaklarının tüketim alışkanlıklarını dikkatle incelemek gerektiğine inanıyorum.      Bilinçli Z kuşağı, çevresel konularda daha fazla sorgulayan, satın aldığı ürünün nereden geldiğine, nasıl üretildiğine ve doğaya etkisine ilgi gösteren bir nesil olarak öne çıkıyor. İkinci el ürünlere yönelimin artması, yeniden kullanım kültürünün yaygınlaşması ve sürdürülebilir ürünlere olan ilginin büyümesi tesadüf değil.

Elbette gençlerin farkındalığı ile günlük tüketim davranışları her zaman aynı ölçüde örtüşmeyebiliyor. Zaten tam da bu nedenle farkındalığı kalıcı bir alışkanlığa dönüştürmemiz gerekiyor. Önümüzdeki yılların turizm müşterileri bu kuşaklardan oluşacak. Yalnızca konforlu bir oda, zengin bir büfe veya güzel bir plaj sunmak artık yeterli olmayacak. Z kuşağı misafirler, konakladıkları tesislerin doğaya, diğer misafirlerin davranışlarına  ve geleceğe karşı sorumluluklarını da daha fazla sorgulayacak. Biz otelcilerin de bu değişimi beklemek yerine ona öncülük etmemiz gerekiyor.

Her Şey Dahil, tüketmedigini israf etme hakkı mıdır …

Gelelim turizm sektörümüzün en çok konuşulan konularından birine. Her şey dahil sistemine. Yıllardır her şey dahil sistemi ile israf kavramlarının sık sık yan yana getirildiğini görüyoruz, konuşuyoruz konuşuyoruz ve ayıplıyoruz.

Ancak ben hiçbir zaman açık büfelerin tek başına israfın temel nedeni olduğu görüşüne katılmadım. Özellikle pandemi sonrasında otel mutfaklarında çok ciddi ilerlemeler kaydedildi. Üretim planlamaları geliştirildi, Büfeden dönen ürünler tartılmaya başlandı, porsiyon yönetimi ve gıda maliyetleri çok daha yakından takip edilir hâle geldi, etmek de zorundayız, maliyetler aldı başını gidiyor.

Çünkü israfın yalnızca çevresel değil, çok ciddi bir ekonomik maliyeti de var.

Sahadaki bazı uygulamalarımızda, öğün sonunda büfelerden mutfaklara dönen fazla ürünlerin miktarının kişi başına 30–35 gram seviyelerine kadar indirilebildiğini gözlemliyoruz. 

Burada önemli bir ayrım yapmalıyız. Büfeden dönen yemek ile misafirin tabağından dönen yemek aynı şey değildir. Turizmci maximum çaba sarf ederek yapması gerekeni ister istemez yapıyor.

Asıl çözmekte zorlandığımız konu, misafirlerin tabaklarında bıraktıkları yiyeceklerdir. Kişi başına 200–250 gram seviyelerinde görüyoruz. 

Asıl Sorun, Her Şey Dahil sistemini herkes işine geldiği gibi algılaması

Antalya olarak dünyanın çok farklı ülkelerinden, farklı kültürlerden, farklı yeme içme alışkanlıklarına sahip milyonlarca misafir ağırlıyoruz. Bir misafirin her şey dahil anlayışı ile başka bir ülkeden gelen misafirin anlayışı birbirinden tamamen farklı olabiliyor. 

Kimi misafir, her şey dahil istediği her şeyi büfeden alıp, isterse masada tüketiyor veya tüketmiyor masada biraka biliyor. Kimi ise tabağına aldığını tüketmek konusunda çok daha duyarlı davranıyor. İşte bu nedenle yıllardır üzerinde önemle durduğum bir konu var. 

Her şey dahil sisteminin ortak, anlaşılır ve uluslararası düzeyde kabul görebilecek bir tanımının yapılması. Bu tanım çok açık olmalı.

"Her şey dahil; yiyebileceğiniz ve içebileceğiniz ürünlerin fiyata dahil olmasıdır. İhtiyacınızdan fazlasını alıp israf etme hakkı ‘’Her şey dahil’’ değildir "

Bu tanım aynı zamanda neyi tetikleyecek : vicdanımıza 

Dünyanın en iyi kurallarını da getirsek,  insanın kendi davranışını sorgulamasını sağlayamazsak israfı tamamen önleyemeyiz.

Çünkü israfın merkezinde insan davranışı var. Basit bir örnek vermek istiyorum.

Hepimiz biliyoruz ki kırmızı ışıkta geçilmez. Gece yarısı, etrafta hiç araç olmasa bile kırmızı ışıkta geçtiğimizde içimizde bir ses bunun yanlış olduğunu söyler.

İşte o ses, kuralın ve Her şey dahilin tanımın, vicdanımızdaki karşılığıdır. Bizim her şey dahil sisteminde de bunu başarmamız gerekiyor. Misafir tabağına ihtiyacından fazla yemek alıp tabaklarda bırakması, kimse kendisini uyarmasa bile bunun doğru olmadığını hissedebilmeli. Bunun yolu da yasaklayıcı ve suçlayıcı bir dilden değil, doğru bilgilendirmeden, ortak kurallardan ve farkındalıktan geçiyor.

İsrafı önlemenin en güçlü denetçisi, insanın kendi vicdanıdır.

Bu bilinci misafirlerimize kazandırabilirsek, sadece tabak atıklarını değil, su, enerji ve diğer kaynaklardaki gereksiz tüketimi de önemli ölçüde azaltabiliriz.

Daha az israf, daha kaliteli turizm demektir!

Burada özellikle altını çizmek istediğim bir nokta var.

İsrafla mücadele, misafire daha az ürün sunmak demek değildir.

Tam tersine, israfı azalttıkça kaynaklarımızı daha doğru kullanabilir, daha kaliteli ürünlere, daha zengin deneyimlere ve daha iyi hizmete yatırım yapabiliriz.

Bugün turizmde sürekli deneyimden söz ediyoruz.

Daha fazla çeşitlilik, daha iyi gastronomi, daha nitelikli hizmet, daha fazla kişiselleştirilmiş deneyim... O hâlde sürdürülebilirlik de bu deneyimin bir parçası olmalı. Misafir yalnızca tatil yapan değil, doğayı koruyan ve kaynakların doğru kullanılmasına katkı sağlayan turizmcinin sürdürülebilir konusunda bir paydaş hâline gelmeli.

Bunun için misafirleri ödüllendiren programlar geliştirmemiz gerektiğini düşünüyorum. Örneğin havlu ve çarşaf değişimini bilinçli kullanan, gereksiz enerji ve su tüketimini azaltan, gıda israfının önlenmesine gönüllü katkı sağlayan misafirlere somut avantajlar sunabiliriz. Bu avantajlar özel deneyimler, sadakat puanları, tesis içi ayrıcalıklar veya çevresel projelere misafir adına yapılan katkılar.

Önemli olan, tasarrufun yalnızca işletmenin kazancı olarak görülmemesi, misafirin de bu başarının bir parçası olduğunu hissetmesidir. Özellikle geleneksel her şey dahil sisteminden daha sürdürülebilir, hibrit hizmet modellerine geçişte bu tür teşviklerin büyük önem taşıdığına inanıyorum. Sürdürülebilirliği bir fedakârlık olarak değil, birlikte kazanılan bir değer olarak sunmalıyız.

Antalya dünyaya örnek olabilir

COP31'in Antalya'da düzenlenmesini bu açıdan son derece önemli buluyorum.

Antalya, dünya turizminin en güçlü destinasyonlarından biri. Yıllardır farklı kültürleri buluşturan, yüksek kapasiteli turizm işletmeciliğinde önemli deneyimler kazanmış bir şehir. Bu tecrübemizi artık sürdürülebilir turizm konusunda da uluslararası bir örnek hâline dönüştürebiliriz. Örneğin Antalya'dan başlayarak otellerde ortak bir israf ölçüm standardı, uluslararası anlaşılabilir bir her şey dahil tanımı ve misafir katılımına dayalı bir sürdürülebilir turizm uygulaması oluşturabiliriz. Bu çalışmaları kamu, özel sektör, üniversiteler ve meslek örgütleriyle birlikte geliştirebiliriz. 

Sonuçlarını düzenli olarak ölçebilir, başarıları şeffaf biçimde paylaşabilir ve dünyaya örnek bir model sunabiliriz. Ancak bunu yaparken biraz cesur olmak zorundayız.

Sadece otelciler değil, tur operatörleri, seyahat acenteleri, tedarikçiler, karar vericiler ve misafirler de sorumluluk almalı. Kimse sorumluluğu başkasına bırakmamalı.

Kimse alışkanlıkları değiştirmekten korkmamalı.

Ve en önemlisi, kimse doğru bildiğini söylemekten, gerektiğinde birilerinin ayağına basmaktan çekinmemeli. Çünkü konu artık yalnızca bugünün maliyetleri, satışları veya kârlılığı değil. Her şey dahili sistemini gelecek nesillere nasıl bir sistem ve dünya bırakacağımızdır.

Antalya'dan dünyaya bir iz bırakalım

COP31'den beklentim çok açık. Daha fazla konuşma, daha fazla taahhüt değil, daha fazla ölçülebilir sonuç. Daha fazla iyi niyet değil, daha fazla ortak sorumluluk ve viçdan. Antalya'da alınacak kararların dünyanın geleceğine gerçekten katkı sağlamasını ve yıllar sonra "Antalya Kararları" olarak anılmasını gönülden arzu ediyoruz. 

Ama unutmayalım, sürdürülebilirlik bir sertifikayla başlamaz, bir kongreyle de tamamlanmaz. Sürdürülebilirlik, insanın kendi davranışlarını vicdanı, sorgulamasıyla başlar ve cesur kararlarla kalıcı hâle gelir.

Dileğim, COP31'in yalnızca Antalya'da yapılan bir kongre olarak değil, Antalya'dan dünyaya yayılan bir değişimin başlangıcı olarak hatırlanma."