HALİL ÖNCÜ YAZIYOR; 'MEMLEKETİMİZ ' İNTEPE' VE 'GÜLCEMAL'
Tarihi Gülcemal gemisi ile göç hikayesi, göçten sonra yaşanan sıkıntılar ve sonrası…
Ne kadar güzel anlatılmış. Öyle kolay olmamış bu mübadele sonrası yaşananlar. Gerek buraya gelenler , gerekse de Yunanistan’a gidenler için..
Aslen Çanakkale’li olarak çok anlatılırdı bu filmdeki sahneler.. Annem Çanakkale’ye bağlı İntepe Beldesinde doğup büyümüş. Özellikle Gülcemal hikayelerini Anneannem anlatırdı, dedem anlatırdı bizlere bu göç hikayelerini… Yunanistan’dan Selanik’ten göçlerini bizlere anlatırken hep gözlerimiz dolardı. Kendilerine Allahtan rahmet diliyorum.
Geçtiğimiz günlerde Çanakkale’ye gittiğimde köye uğradım. Annemi de aldım ve doğruca Rahmetli dedemin ve anneannemin mezarını ziyaret ettim. Eskiler, geldi gözümün önüne..Oradan çıkıp Gülcemal Vapurunu babasından ve annesinden dinleyen ve halen İntepe’de yaşayan 90 yaşına basmaya gün sayan Rabiye yengeme uğradım. Elini öptüm ve hemen eskilere daldık . Başladı bana eski İntepe’yi ve Gülcemal hikayelerini anlatmaya…
Eskiden İntepe’nin bir rum köyü olduğunu anlatırken, annelerinden babalarından duyduğu geliş anılarını benle paylaştı. Hemen bana Gülcemal vapurundan bahsetti. İçeriye gitti. İntepe Belediye Başkanı Alaaatin Özkurnaz’ın hazırlattığı bir takvimi bana getirdi. Takvimde Gülcemal Vapurunun resmi vardı. “İşte bu gemi Halil!” dedi. “Bizlerin babalarını seninde delerini bu gemi getirdi Selanik’ten.”
İçim kıpır kıpır olmuştu. O günleri babasından annesinden dinleyen Rabiye yengemden bu anıları dinlerken gözyaşlarıma hakim olamadım., tıpkı o filmdeki yaşanan sahneleri yaşar gibi…
Yıllarca Türk halkının gönlüne taht kurmuş, Türkülere, manilere konu olmuş Gülcemal vapuru ile İntepe’nin tarihi başlamış. 1923’de mübadele sözleşmesi gereği İntepe den göç eden Rumların yerine 1924 ekim, Kasım,Aralık aylarında Selanik Limanından taşımız İntepe’lileri... Ve İntepe tarihi Gülcermal’in getirdiği insanları da yeni bir şekil alır. Ve bugünlere taşır…
Filmi izlerken inanılmaz etkilendim. Bizim geçmişimizi anlatan bu filmi bizler ile paylaşan Çağan Irmak’a bir kez daha teşekkür etmek istiyorum. Bu arada sözü bu filmle beraber turizme getirmek istiyorum. Ege’nin iki yakası da birbirine çok yakın aslında. Orada kalan Türkler, burada yaşayan Rumlar aslında birbirini tamamlıyor. Bizlerin hiçbir sorunu yok, onların da. Yani biz birbirimizi çok iyi tamamlıyoruz…
GÜLCEMAL Hakkında…
Mübadelede ''Gülcemal'' vapuru da özel bir yer tutuyor. 15 Temmuz 1874 günü denize indirilen İrlanda yapımı ''Gülcemal'', Osmanlı Seyr-i Sefain İdaresi adına 1910 yılında satın alındı. 1911 yılının Şubat ayında İstanbul'a gelen bu güzel gemiye, dönemin padişahı olan V. Mehmet Reşad'ın annesinin adı verilerek ''Gülcemal'' denildi.1. Dünya Savaşı'nın başlamasından bir süre sonra asker taşımada kullanılmaya başlanan ''Gülcemal'', bir ara hastane gemisi olarak da hizmet verdi. 1915 yılının 27 Şubat günü bir İngiliz denizaltısı, İstanbul'dan Çanakkale'ye asker taşımakta olan ''Gülcemal''i İmralı önlerinde torpilledi.
Yaklaşık 2 yıllık onarımın ardından yeniden hizmete giren ''Gülcemal'', savaşın sonunda 1918-19 yılları arasında mütareke yıllarında Yunanistan ve Mısır'daki esir kamplarında tutulan Alman askerlerini Wilhelmhaven ve Hamburg limanlarına taşıdı. 1920 yılında ise ''Gülcemal'', Amerika seferi yapan ilk Türk yolcu gemisi olarak New York limanına yanaştı.
Bu gemi, Türkiye ve Yunanistan arasında imzalanan mübadele sözleşmesi gereğince Yunanistan'dan Türkiye'ye gelecek mübadilleri Selanik Limanı'ndan İstanbul ve İzmir Limanları'na taşıdı. İsmet Paşa başkanlığındaki Lozan heyetini de bu yıllarda ''Gülcemal'' taşıdı.
Uzun yıllar İstanbul ile Karadeniz illeri arasında yolcu, yük ve posta taşımacılığı yapan ''Gülcemal'' gemisine Atatürk de birkaç kez bindi.2. Dünya Savaşı'nın karanlık yıllarını Haliç'te bağlı olarak geçiren ''Gülcemal'', sonunda sökülmek üzere Messina Limanı'na vardığında takvimler 1950 yılını gösteriyordu. ''Gülcemal''ın Lucien Arkas'ın koleksiyonunda bulunan maketi de müzede sergileniyor.
